{"id":8954,"date":"2025-04-12T09:05:15","date_gmt":"2025-04-12T09:05:15","guid":{"rendered":"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/?page_id=8954"},"modified":"2026-02-12T10:41:47","modified_gmt":"2026-02-12T10:41:47","slug":"1570-07-22","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/en\/1570-07-22\/","title":{"rendered":"1570 07 22"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-2 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center\" style=\"font-size:31px\">1570 07 22<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\" style=\"font-size:31px\">Augustinus Hunneus and Cornelius Reyneri Goudanus (Leuven) to Benito Arias Montano [Antwerp]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\" style=\"font-size:22px\">22 July 1570<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:28px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-1 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33.33%\">\n<div class=\"wp-block-cover is-light wp-duotone-unset-1\" style=\"min-height:103px;aspect-ratio:unset;\"><span aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-cover__background has-background-dim-10 has-background-dim\"><\/span><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1127\" height=\"423\" class=\"wp-block-cover__image-background wp-image-606\" alt=\"\" src=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-Gysbrechts-1.jpg\" data-object-fit=\"cover\" srcset=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-Gysbrechts-1.jpg 1127w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-Gysbrechts-1-300x113.jpg 300w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-Gysbrechts-1-1024x384.jpg 1024w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-Gysbrechts-1-768x288.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1127px) 100vw, 1127px\" \/><div class=\"wp-block-cover__inner-container is-layout-flow wp-block-cover-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-text-color has-medium-font-size\"><strong>METADATA<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<html xmlns:tei=\"http:\/\/www.tei-c.org\/ns\/1.0\" lang=\"es\">\n   <head>\n      <meta http-equiv=\"Content-Type\" content=\"text\/html; charset=utf-8\">\n   \n      <meta http-equiv=\"Content-Type\" content=\"text\/html; charset=utf-8\">\n   <\/head>\n   <body>\n      <div style=\"background-color:White;border:solid 1px DimGrey;border-radius:5px;\">\n         <div style=\"margin-left: 15px; color: #1C1C1C;\">\n            <p><b>Identifier: <\/b>1570 07 22\n            <\/p>\n         <\/div>\n         <div style=\"margin-left: 15px; color: #1C1C1C;\">\n            <p><b>Incipit: <\/b>Vir doctissime, recepimus priorem partem Apparatus&#8230;\n            <\/p>\n         <\/div>\n         <div style=\"margin-left: 15px\">\n            <p><b>Manuscripts: <\/b><\/p>\n            <ul>\n                                          (O) KBS, Ms. A 902, f. 118r-119v.\n                                       \n            <\/ul>\n         <\/div>\n         <div style=\"margin-left: 15px\">\n            <p><b>Prints: <\/b><\/p>\n            <ul>(E1) Mac&iacute;as, <i>La Biblia Pol&iacute;glota de Amberes<\/i>, pp. 222-227; (E2) Dom&iacute;nguez, <i>Correspondencia<\/i>, I, 538-545.\n            <\/ul>\n         <\/div>\n         <div style=\"margin-left: 15px\">\n            <p><b>Critical edition, translation and notes: <\/b>Baldomero Mac&iacute;as Rosendo\n            <\/p>\n         <\/div>\n         <div style=\"margin-left: 15px\">\n            <p><b>Codification and digital edition: <\/b>Antonio D&aacute;vila P&eacute;rez\n            <\/p>\n         <\/div>\n      <\/div>\n   <\/body>\n<\/html>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:66.66%\">\n<p><strong>SUMMARY<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>The censors of Leuven have reviewed the treatise entitled <em>De arcano sermone<\/em>. They consider it to be of considerable value for the interpretation of Scripture, but recommend that it be published as a separate volume so as not to overburden the Polyglot Bible. They advise that the Bible's critical apparatus include several lexica-Greek, Hebrew, and Chaldean, along with a section dedicated to observations on the principal textual variants in Hebrew, Chaldean, Syriac, Latin, and Greek. In their judgment, the prologue to the Bible is excessively long; they have composed a shorter version that preserves the essential elements of BAM\u2019s original. They enclose this revised version with the present letter and urge BAM to relieve Plantin of the significant financial strain involved in printing the Polyglot Bible.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>COMMENT<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>The censors of the University of Leuven once again exchange correspondence with Benito Arias Montano in order to share their views on various aspects of the Biblia Regia, a project in which they had been involved from the very beginning. The <em>Liber Ioseph siue de arcano sermone<\/em> is the first of the ten treatises that Montano includes in the third volume of the Apparatus. In this work, as stated after the title, more than eleven thousand passages of Holy Scripture are explained. The book is dedicated to the ancient patriarch Joseph, because, as Carvajal notes: \u00abel arcano de que aqu\u00ed se trata consiste, no en entender simplemente la significaci\u00f3n de cada palabra, sino en penetrar y descubrir lo que representa y figura aquella acci\u00f3n o cosa que por la palabra se expresa. Al modo que Josef, por la relaci\u00f3n que le hizo Fara\u00f3n, no solo entendi\u00f3 que hab\u00eda visto en sue\u00f1os unas vacas y unas espigas; que era lo que materialmente significaban las palabras; sino que por ellas conoci\u00f3 tambi\u00e9n y declar\u00f3 la abundancia y la esterilidad que aquellas figuras anunciaban\u00bb.<\/p>\n\n\n\n<p>All the dictionaries were gathered in the sixth volume\u2014that is, in the first volume of the Apparatus. The Hebrew dictionary was prepared by Franciscus Raphelengius, who also added a grammar based on the <em>Thesaurus linguae sanctae<\/em> of Santes Pagnino. It was written and printed between August 1571 and 22 March 1572. M. Rooses supposes that the <em>Lexicon Graecum et institutiones linguae Graecae<\/em><br>were also compiled by Raphelengius, although they were ultimately not published in the Antwerp Polyglot. Guy Le F\u00e8vre took charge of preparing the<em> Dictionarium Syro-Chaldaicum<\/em>, along with a grammar of the Chaldean language. We know from a letter dated between 1 and 7 August 1572, that Montano, writing from Rome, requested from Plantin a new edition of the <em>Lexicon Syro-Chaldaicum<\/em> in which the dangerous words he himself had previously indicated would be removed (cf. [1572 08 01\u20131572 08 07]). For his part, Andreas Masius, at Plantin\u2019s request, prepared a grammar of the Syriac language together with a dictionary, which he entitled <em>Syrorum peculium<\/em>. These two works by Masius were composed and printed between 17 January 1571, and the end of March 1572.<\/p>\n\n\n\n<p>As for those variants or readings that diverged from the established text, they were included in the final volume in the form of a critical apparatus. Franciscus Raphelengius was responsible for the Chaldean material, BAM handled the variants of the Hebrew text, Guillermo Cantero worked on the Greek text, Cardinal Sirleto focused on the Psalms in both Hebrew and Greek, and the doctors of Leuven took charge of the variants in the Vulgate. As for the prologue that BAM composed for his Polyglot, the Leuven censors concurred with the opinion of Rome (cf. letter <a href=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/en\/1570-07-20\/\">1570 07 20<\/a>) in considering it excessively long.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p><strong>FACSIMILE<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-3 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:60%\">\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-5 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-zoooom\"><img decoding=\"async\" width=\"669\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118r-669x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8950\" srcset=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118r-669x1024.jpg 669w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118r-196x300.jpg 196w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118r-768x1176.jpg 768w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118r-1003x1536.jpg 1003w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118r-8x12.jpg 8w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118r.jpg 1211w\" sizes=\"(max-width: 669px) 100vw, 669px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>KBS, Ms. A 902<\/strong>,<strong> f. 118r<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-zoooom\"><img decoding=\"async\" width=\"684\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118v-684x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8951\" srcset=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118v-684x1024.jpg 684w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118v-200x300.jpg 200w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118v-768x1150.jpg 768w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118v-1026x1536.jpg 1026w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118v-8x12.jpg 8w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118v.jpg 1304w\" sizes=\"(max-width: 684px) 100vw, 684px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>KBS, Ms. A 902<\/strong>,<strong> f. 118v<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-zoooom\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"718\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-119v-718x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8953\" srcset=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-119v-718x1024.jpg 718w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-119v-210x300.jpg 210w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-119v-768x1095.jpg 768w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-119v-1077x1536.jpg 1077w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-119v-8x12.jpg 8w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-119v.jpg 1391w\" sizes=\"(max-width: 718px) 100vw, 718px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>KBS, Ms. A 902<\/strong>,<strong> f. 119v<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:84px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:0px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-4 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<b>TEXT AND CRITICAL APPARATUS (VISUALIZATION OF XML-TEI MARKUP)<\/b>\n  \n   \n  <!DOCTYPE html><html xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xhtml\" xml:lang=\"es\" lang=\"es\">\n   <head>\n      <meta http-equiv=\"Content-Type\" content=\"text\/html; charset=UTF-8\"\/>\n      <!--THIS FILE IS GENERATED FROM AN XML MASTER. DO NOT EDIT (5)--><title>La correspondencia de Benito Arias Montano: edici\u00f3n cr\u00edtica digital \u2014 Agust\u00edn Huneo y Cornelio Goudano (Lovaina) a Benito Arias Montano (Amberes) &#8211; 22 de junio de 1570<\/title><meta name=\"author\" content=\"Agust\u00edn Huneo y Cornelio Goudano\"\/>\n      <meta name=\"generator\" content=\"Text Encoding Initiative Consortium XSLT stylesheets\"\/>\n      <meta name=\"DC.Title\" content=\"La correspondencia de Benito Arias Montano: edici\u00f3n cr\u00edtica digital \u2014 Agust\u00edn Huneo y Cornelio Goudano (Lovaina) a Benito Arias Montano (Amberes) - 22 de junio de 1570\"\/>\n      <meta name=\"DC.Type\" content=\"Text\"\/>\n      <meta name=\"DC.Format\" content=\"text\/html\"\/><link href=\"http:\/\/nl.ijs.si\/tei\/convert\/profiles\/test\/html\/jsi-tei.css\" rel=\"stylesheet\" type=\"text\/css\"\/><link rel=\"stylesheet\" media=\"print\" type=\"text\/css\" href=\"https:\/\/www.tei-c.org\/release\/xml\/tei\/stylesheet\/tei-print.css\"\/><\/head>\n   <body class=\"simple\" id=\"TOP\">\n      <div class=\"stdheader autogenerated\">\n         \n      <\/div>\n      <section class=\"source\" id=\"index.xml-group.1_text.1\">\n         \n       \n         <div class=\"tei_body\"><br><\/br>\n            <div class=\"pagebreak\" id=\"index.xml-pb-w77873082ab2b5b1b1b3b1\"><a href=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-119v.jpg\" target=\"_blank\" onclick=\"window.open(this.href, this.target, 'width=400,height=600'); return false;\" rel=\"noopener\">[f. 119v]<\/a><\/div>\n            <div class=\"address\" id=\"index.xml-group.1_text.1_body.1_div.1\">\n               <h5><span class=\"head\">[<i>Sobrescrito<\/i>:]<\/span><\/h5>\n               <div>Doctissimo uiro <span title=\"tei:name[@type=&#34;person&#34;]\" class=\"tei_persName\">B<span title=\"tei:expan\" class=\"tei_expan\"><span class=\"ex\">enedicto<\/span><\/span> Ariae Montano<\/span>, S<span title=\"tei:expan\" class=\"tei_expan\"><span class=\"ex\">acrae<\/span><\/span> Theol<span title=\"tei:expan\" class=\"tei_expan\"><span class=\"ex\">ogiae<\/span><\/span> doctori, uariarum linguarum peritiss<span title=\"tei:expan\" class=\"tei_expan\"><span class=\"ex\">im<\/span><\/span>o et <span title=\"tei:name[@type=&#34;person&#34;]\" class=\"tei_persName\">Philippi<\/span> catholici regis in recensendis Bibliis Regiis legato.\n               <\/div>\n            <\/div>\n            <div class=\"anotation\" id=\"index.xml-group.1_text.1_body.1_div.2\">\n               <h5><span class=\"head\">[<i>Anotado en el margen, escritura de BAM, con escritura transversal<\/i>:]<\/span><\/h5>\n               <div>De praefatione et Apparatu t<span title=\"tei:expan\" class=\"tei_expan\"><span class=\"ex\">om<\/span><\/span>o 3.\n               <\/div>\n            <\/div>\n            <div class=\"main_content\" id=\"index.xml-group.1_text.1_body.1_div.3\">\n               <div class=\"pagebreak\" id=\"index.xml-pb-w77873082ab2b5b1b1b3b7b1\"><a href=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118r.jpg\" target=\"_blank\" onclick=\"window.open(this.href, this.target, 'width=400,height=600'); return false;\" rel=\"noopener\">[f. 118r]<\/a><\/div>\n               <div class=\"opener\">S<span title=\"tei:expan\" class=\"tei_expan\"><span class=\"ex\">alutem<\/span><\/span> p<span title=\"tei:expan\" class=\"tei_expan\"><span class=\"ex\">lurimam<\/span><\/span>.\n               <\/div>\n               <h5><span class=\"head\">[<i>A\u00f1adido por BAM en la parte superior del papel<\/i>:]<\/span><\/h5>\n               <p><span class=\"tei_add\" title=\"tei:add[@place=&#34;margin&#34;]\"><span class=\"tei_persName\" title=\"tei:name[@type=&#34;person&#34;]\">Augustini Hunei<\/span> et <span class=\"tei_persName\" title=\"tei:name[@type=&#34;person&#34;]\">Cornelii Reinerii Goudani<\/span> in Louaniensi Academia Theologiae professorum.<\/span><\/p>\n               <p>[<span style=\"font-weight:bold\">1<\/span>] Vir doctissime, recepimus priorem partem Apparatus, cui titulus <span class=\"titlem\">De arcani sermonis interpretatione<\/span>; quae nobis utilis quaedam isagoge seu introductio esse uidetur ad Sacrarum Literarum\n                  intelligentiam, qualem <span class=\"tei_persName\" title=\"tei:name[@type=&#34;person&#34;]\">Pagninus<\/span> olim conscripsit. [<span style=\"font-weight:bold\">2<\/span>] Ac proinde, cum omnibus Sacrae Theologiae studiosis seruire debeat, pauci autem\n                  Bibliorum Regiorum copiam habituri sint, uidetur nobis magis in rem et utilitatem\n                  christianae rei pub<span class=\"tei_expan\" title=\"tei:expan\"><span class=\"ex\">licae<\/span><\/span> futurum, si seorsim extra opus illud regium excudatur in exiguo aliquo uolumine,\n                  quod omnibus esse usui possit. Existimamus enim opus illud regium, quod in maximam\n                  molem excrescet, libris non prorsus necessariis non esse augmentandum et grauandum.\n               <\/p>\n               <p>[<span style=\"font-weight:bold\">3 <\/span>] Caeterum in Apparatu Sacrorum Librorum, secundum <span class=\"tei_persName\" title=\"tei:name[@type=&#34;person&#34;]\">Phillippi<\/span> catholici regis mandatum, putamus esse collocanda tria aut 4 dictionaria: Hebraicum,\n                  cuius loco seruire poterit epitome <span class=\"tei_persName\" title=\"tei:name[@type=&#34;person&#34;]\">Pagnini<\/span> cum breui quadam introductione<a class=\"notelink\" href=\"#App1\"><sup>1<\/sup><\/a> grammatica et de inuentione radicum; Graecum, quod in Bibliis antiquis Complutensibus\n                  ponitur, omnia uocabula quae in Bibliis reperiuntur continens, <span class=\"tei_add\" title=\"tei:add[@place=&#34;margin&#34;]\">cum breui introductione ei praemissa ibidem<\/span>; et Chaldaicum, ad commodam breuitatem contractum, una cum Syriaco, adnexa quoque\n                  Syriacam scripturam legendi ratione. [<span style=\"font-weight:bold\">4<\/span>] Quibus si accedant uariarum lectionum in Hebraeo, Chaldaeo, Graecoc, Latino et Syro\n                  ex correctissimis exemplaribus obseruationes, abunde lectori quantumuis curioso <span class=\"tei_choice\" title=\"tei:choice\"><span class=\"tei_sic\" title=\"tei:sic\">satifactum<\/span><span class=\"tei_corr\" title=\"tei:corr\">satisfactum<\/span><\/span> iri confidimus.\n               <\/p>\n               <p>[<span style=\"font-weight:bold\">5<\/span>] Praefationem in Biblia tuo iussu nobis missam examinauimus, et uisa fuit excedere\n                  modum praefationis, properantemque lectorem nimium remorari. Quapropter collegimus\n                  ex eadem praefatione praecipua rerum capita, ex quib<span class=\"tei_expan\" title=\"tei:expan\"><span class=\"ex\">us<\/span><\/span> aliam quandam breuem confecimus,<a class=\"notelink\" href=\"#App2\"><sup>2<\/sup><\/a> quam t<span class=\"tei_expan\" title=\"tei:expan\"><span class=\"ex\">ua<\/span><\/span>e d<span class=\"tei_expan\" title=\"tei:expan\"><span class=\"ex\">omination<\/span><\/span>i corrigendam mutandamque, et tuo ex cuius uerbis confecta est et contracta nomine,\n                  si placet, cum eam melius ornaueris ultimamque manum adhibueris, edendam mittimus\n                  <span class=\"tei_del\" title=\"tei:del\">ut uideas num in hac aliquid omissum sit quod addi uolebas<\/span>. [<span style=\"font-weight:bold\">6<\/span>] Videmus quidem plura posse poni, sed quandoquidem intelligimus te praeter hanc adhuc\n                  alteram meditari, cogitauimus te in illam alia dicenda reseruasse, ut sunt ea quae\n                  faciunt ad usum huius operis, ad utilitatem linguae primaeuae seu originalis, quam\n                  fontem appellamus, cum uersiones omnes non sint nisi riuuli. Multiplex autem fontis\n                  primi a riuulo utilitas ad pauca aliquot capita, quae tibi obiter delineata mittimus,\n                  reduci posse uidetur. [<span style=\"font-weight:bold\">7<\/span>] Non dubitamus quin plura habeas ex quibus demonstrari possit quanti referat iuxta\n                  riuulos ipsum fontem collocatum esse, quod <span class=\"pagebreak\" id=\"index.xml-pb-w77873082ab2b5b1b1b3b7c13c17\"><a href=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118v.jpg\" target=\"_blank\" onclick=\"window.open(this.href, this.target, 'width=400,height=600'); return false;\" rel=\"noopener\">[f. 118v]<\/a><\/span> in toto hoc opere obseruatur; atque adeo etiam ad puriorem et uberiorem diuinorum\n                  sensuum aquam hauriendam, ubi plures riuuli ab eodem fonte emanant,<a class=\"notelink\" href=\"#App3\"><sup>3<\/sup><\/a> plures etiam iuxta fontem sunt collocati, si forte limpidior aqua per unius interpretis\n                  uenam fluxerit quam per alterius. [<span style=\"font-weight:bold\">8<\/span>] Sed haec tuae prudentiae committimus, obnixe rogantes ut communibus auxiliis optimum\n                  uirum <span class=\"tei_persName\" title=\"tei:name[@type=&#34;person&#34;]\">Plantinum<\/span>, quam breuissimo fieri poterit tempore, ab istius operis grauamine leuemus, quo non\n                  dubitamus propter infinitos omnino<a class=\"notelink\" href=\"#App4\"><sup>4<\/sup><\/a> sumptus eum maxime premi et fere deprimi, nisi per R<span class=\"tei_expan\" title=\"tei:expan\"><span class=\"ex\">egi<\/span><\/span>ae M<span class=\"tei_expan\" title=\"tei:expan\"><span class=\"ex\">aiestat<\/span><\/span>is aut ill<span class=\"tei_expan\" title=\"tei:expan\"><span class=\"ex\">ustrissi<\/span><\/span>mi ducis liberalitatem et fauorem ei subueniatur. Sed haec tu melius coram cernis\n                  quam nos.\n               <\/p>\n               <div class=\"closer\">[<span style=\"font-weight:bold\">9<\/span>] His uale, uir humanissime, et nos, ut soles, amare perge. <span title=\"tei:name[@type=&#34;place&#34;]\" class=\"tei_placeName\">Louanii<\/span>, <span class=\"date\">die 22 Iulii an<span title=\"tei:expan\" class=\"tei_expan\"><span class=\"ex\">n<\/span><\/span>o 1570<\/span>. Tibi deditiss<span title=\"tei:expan\" class=\"tei_expan\"><span class=\"ex\">imi<\/span><\/span>, \n                  <div class=\"signed\"><span title=\"tei:name[@type=&#34;person&#34;]\" class=\"tei_persName\">Augustinus Hunnaeus<\/span>,\n                  <\/div> \n                  <div class=\"signed\"><span title=\"tei:name[@type=&#34;person&#34;]\" class=\"tei_persName\">Cornelius Reyneri Goudanus<\/span>.\n                  <\/div>\n               <\/div>\n            <\/div>\n         <\/div>\n      <\/section>\n      \n      <div class=\"appcrit\">\n         <div class=\"app\" id=\"App1\"><span class=\"lemma\">introductione<\/span>] <span class=\"lemmawitness\">O, E2<\/span>; <span style=\"font-style:italic\">post<\/span> introductione <span style=\"font-style:italic\">leuiter distinxit<\/span> (E1)\n         <\/div>\n         <div class=\"app\" id=\"App2\"><span class=\"lemma\">confecimus,<\/span>] <span class=\"lemmawitness\">O, E2<\/span>; <span style=\"font-style:italic\">imum punctum posuit<\/span> (E1)\n         <\/div>\n         <div class=\"app\" id=\"App3\"><span class=\"lemma\">emanant,<\/span>] <span class=\"lemmawitness\">O, E2<\/span>; <span style=\"font-style:italic\">imum punctum posuit<\/span> (E1)\n         <\/div>\n         <div class=\"app\" id=\"App4\"><span class=\"lemma\">omnino<\/span>] <span class=\"lemmawitness\">O, E2<\/span>; <span style=\"font-style:italic\">omisit<\/span> (E1)\n         <\/div>\n      <\/div>\n      <div class=\"stdfooter autogenerated\">\n         <div class=\"footer\">\n            <!--standard links to project, institution etc--><a class=\"plain\" href=\"\/en\/\"><\/a> \n         <\/div>\n         \n            <!--\n Generated from index.xml using XSLT stylesheets version 7.58.0\n\t\t based on http:\/\/www.tei-c.org\/Stylesheets\/\n\t\t on 2025-04-12T09:16:44Z.\n\t\t SAXON HE 9.8.0.15.\n\t\t   --><\/address>\n      <\/div>\n   <\/body>\n<\/html>\n\n\n\n<div style=\"height:56px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"400\" height=\"581\" src=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Hunneus.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9034\" srcset=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Hunneus.jpeg 400w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Hunneus-207x300.jpeg 207w, https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Hunneus-8x12.jpeg 8w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Grabado de Agust\u00edn Hunneo, <a href=\"https:\/\/www.europeana.eu\/es\/item\/2024903\/photography_ProvidedCHO_KU_Leuven_9980941730101488\">Europeana<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<b>TRANSLATION INTO SPANISH <br>AND NOTES<br><\/b>\n   \n    \n   \n     <!DOCTYPE html><html xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xhtml\" xml:lang=\"es\" lang=\"es\">\n   <head>\n      <meta http-equiv=\"Content-Type\" content=\"text\/html; charset=UTF-8\"\/>\n      <!--THIS FILE IS GENERATED FROM AN XML MASTER. DO NOT EDIT (5)--><title>La correspondencia de Benito Arias Montano: edici\u00f3n cr\u00edtica digital \u2014 Agust\u00edn Huneo y Cornelio Goudano (Lovaina) a Benito Arias Montano (Amberes) &#8211; 22 de junio de 1570<\/title><meta name=\"author\" content=\"Agust\u00edn Huneo y Cornelio Goudano\"\/>\n      <meta name=\"generator\" content=\"Text Encoding Initiative Consortium XSLT stylesheets\"\/>\n      <meta name=\"DC.Title\" content=\"La correspondencia de Benito Arias Montano: edici\u00f3n cr\u00edtica digital \u2014 Agust\u00edn Huneo y Cornelio Goudano (Lovaina) a Benito Arias Montano (Amberes) - 22 de junio de 1570\"\/>\n      <meta name=\"DC.Type\" content=\"Text\"\/>\n      <meta name=\"DC.Format\" content=\"text\/html\"\/><link href=\"http:\/\/nl.ijs.si\/tei\/convert\/profiles\/test\/html\/jsi-tei.css\" rel=\"stylesheet\" type=\"text\/css\"\/><link rel=\"stylesheet\" media=\"print\" type=\"text\/css\" href=\"https:\/\/www.tei-c.org\/release\/xml\/tei\/stylesheet\/tei-print.css\"\/><\/head>\n   <body class=\"simple\" id=\"TOP\">\n      <div class=\"stdheader autogenerated\">\n         \n      <\/div>\n      \n      <section class=\"translation\" id=\"index.xml-group.1_text.2\">\n         \n         <div class=\"tei_body\"><br><\/br>\n            <div class=\"pagebreak\" id=\"index.xml-pb-w77873082ab2b5b1b3b1b1\"><a href=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-119v.jpg\" target=\"_blank\" onclick=\"window.open(this.href, this.target, 'width=400,height=600'); return false;\" rel=\"noopener\">[f. 119v]<\/a><\/div>\n            <div class=\"address\" id=\"index.xml-group.1_text.2_body.1_div.1\">\n               <h5><span class=\"head\">[<i>Sobrescrito<\/i>:]<\/span><\/h5>\n               <div>Al doct\u00edsimo var\u00f3n Benito Arias Montano, doctor en Teolog\u00eda Sagrada, gran conocedor\n                  de distintas lenguas y legado del rey cat\u00f3lico Felipe para la supervisi\u00f3n de la Biblia\n                  Regia. \n               <\/div>\n            <\/div>\n            <div class=\"anotation\" id=\"index.xml-group.1_text.2_body.1_div.2\">\n               <h5><span class=\"head\">[<i>Anotado en el margen, escritura de BAM, con escritura transversal<\/i>:]<\/span><\/h5>\n               <div>Sobre el prefacio y el tomo 3\u00ba del Aparato.<\/div>\n            <\/div>\n            <div class=\"main_content\" id=\"index.xml-group.1_text.2_body.1_div.3\">\n               <div class=\"pagebreak\" id=\"index.xml-pb-w77873082ab2b5b1b3b1b7b1\"><a href=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118r.jpg\" target=\"_blank\" onclick=\"window.open(this.href, this.target, 'width=400,height=600'); return false;\" rel=\"noopener\">[f. 118r]<\/a><\/div>\n               <div class=\"opener\">Un cordial saludo. <\/div>\n               <h5><span class=\"head\">[<i>A\u00f1adido por BAM en la parte superior del papel<\/i>:]<\/span><\/h5>\n               <p>De Agust\u00edn Huneo y Cornelio Reyneri de Gouda, profesores de Teolog\u00eda en la Universidad\n                     de Lovaina.<\/p>\n               <p>[<span style=\"font-weight:bold\">1<\/span>] Doct\u00edsimo var\u00f3n, recibimos la primera parte del Aparato, cuyo t\u00edtulo es <span class=\"titlem\">Sobre la interpretaci\u00f3n del lenguaje arcano<\/span>,<a class=\"link_ref\" id=\"reference1\" href=\"#note1\" title=\"1 Liber Ioseph siue de arcano sermone publicado en el tomo VIII de la Biblia Regia. Se puede acceder a una copia digitalizada d...\">1<\/a> la cual nos parece una isagoge o introducci\u00f3n \u00fatil para la comprensi\u00f3n de la Sagrada\n                  Escritura, como la que Pagnino compuso anta\u00f1o.<a class=\"link_ref\" id=\"reference2\" href=\"#note2\" title=\"2 Santes Pagnini Lucensis... Isagogae ad Sacras Literas liber unicus. Eiusdem isagogae ad mysticos Sacrae Scripturae sensus lib...\">2<\/a> [<span style=\"font-weight:bold\">2<\/span>] Y por ello, como est\u00e1 orientado al servicio de todos los estudiosos de la Teolog\u00eda\n                  Sagrada, y en cambio van a ser pocos los que tengan la Biblia Regia, nos parece que\n                  prestar\u00eda mejor servicio a la cristiandad si se imprimiese aparte, fuera de la obra\n                  regia, en un peque\u00f1o volumen, que podr\u00eda ser \u00fatil a todos.<a class=\"link_ref\" id=\"reference3\" href=\"#note3\" title=\"3 El tomo octavo de la Pol\u00edglota Regia conoci\u00f3 algunas reediciones parciales as\u00ed Phaleg Chaleb Nehem\u00edas Exemplar Aaron Thubalca...\">3<\/a> Pues consideramos que esta obra regia, que va a cobrar un volumen excesivo, no debe\n                  ser incrementada y sobrecargada con libros que no sean absolutamente necesarios.\n               <\/p>\n               <p>[<span style=\"font-weight:bold\">3<\/span>] Adem\u00e1s, en el Aparato de los Libros Sagrados, conforme al mandato del rey cat\u00f3lico\n                  Felipe, consideramos que se deben incluir tres o cuatro diccionarios: uno hebreo,\n                  en cuyo lugar podr\u00eda servir el ep\u00edtome de Pagnino con alguna breve introducci\u00f3n gram\u00e1tical\n                  y sobre la localizaci\u00f3n de las ra\u00edces;<a class=\"link_ref\" id=\"reference4\" href=\"#note4\" title=\"4 Thesauri Hebraicae linguae olim a Sante Pagnino Lucensi conscripti epitome. Cui accesit grammatices libellus ex optimis quibu...\">4<\/a> el diccionario griego que est\u00e1 puesto en la antigua Biblia Complutense, el cual contiene\n                  todos los vocablos que se hallan en la Biblia, junto on una breve introducci\u00f3n que\n                  all\u00ed fue colocada delante;<a class=\"link_ref\" id=\"reference5\" href=\"#note5\" title=\"5 Este diccionario y gram\u00e1tica griegos no fue finalmente incluido en la Pol\u00edglota de Amberes.\">5<\/a> y un diccionario caldeo abreviado de forma conveniente, junto con otro sir\u00edaco, al\n                  que se le a\u00f1ada tambi\u00e9n una explicaci\u00f3n sobre la forma de leer la escritura sir\u00edaca.<a class=\"link_ref\" id=\"reference6\" href=\"#note6\" title=\"6 Sobre las dos contribuciones de Andr\u00e9s Masio a la Pol\u00edglota (gram\u00e1tica y diccionario sir\u00edacocaldeo) v\u00e9ase carta 1570 07 01.\">6<\/a> [<span style=\"font-weight:bold\">4<\/span>] Si se le a\u00f1aden a estos diccionarios unas observaciones sobre las variantes de los\n                  textos hebreo, caldeo, griego, latino y sirio, sacadas de los ejemplares m\u00e1s correctos,\n                  confiamos en que se le dar\u00e1 satisfacci\u00f3n sobrada al lector, por muy curioso que sea.\n               <\/p>\n               <p>[<span style=\"font-weight:bold\">5<\/span>] El prefacio de la Biblia, que por orden tuya nos fue enviado, lo hemos examinado\n                  ya, y nos ha parecido que excede la extensi\u00f3n de un prefacio y que entorpece en exceso\n                  al lector que tiene prisa. Por ello, hemos entresacado los cap\u00edtulos principales del\n                  argumento, con los cuales hemos redactado otro m\u00e1s breve, que enviamos a vuestra se\u00f1or\u00eda\n                  para que lo corrija y lo modifique, y una vez que lo haya retocado y le haya dado\n                  la \u00faltima mano, lo publique con el nombre de vuestra merced, si le parece bien, puesto\n                  que ha sido redactado y resumido con las palabras de vuestra merced. [<span style=\"font-weight:bold\">6<\/span>] Vemos, en efecto, que se pueden poner muchas cosas, pero, dado que entendemos que\n                  vuestra merced tiene en mente componer otro adem\u00e1s de este, pensamos que hab\u00eda reservado\n                  otras cosas para decirlas en aquel prefacio,<a class=\"link_ref\" id=\"reference7\" href=\"#note7\" title=\"7 Se refiere a Benedicti Ariae Montani alia ad lectorem praefatio in qua de totius operis usu dignitate et apparatu ex ordine d...\">7<\/a> como son las que se refieren a la utilidad de la obra, al provecho de la lengua primera\n                  u originaria, a la que denominamos fuente, ya que todas las traducciones no son m\u00e1s\n                  que arroyuelos. Ahora bien, las m\u00faltiples utilidades que se derivan del arroyo de\n                  la fuente originaria parece que se pueden reducir a unos cuantos cap\u00edtulos, los cuales\n                  enviamos a vuestra merced trazados a prop\u00f3sito. [<span style=\"font-weight:bold\">7<\/span>] No nos cabe duda de que vuestra merced tendr\u00e1 muchas cosas con las que se pueda\n                  demostrar la importancia de colocar la fuente junto a los arroyuelos, como se ha tenido\n                  en cuenta <span class=\"pagebreak\" id=\"index.xml-pb-w77873082ab2b5b1b3b1b7c13b9\"><a href=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118v.jpg\" target=\"_blank\" onclick=\"window.open(this.href, this.target, 'width=400,height=600'); return false;\" rel=\"noopener\">[f. 118v]<\/a><\/span> en toda esta obra; adem\u00e1s, para poder beber el agua de los sentidos divinos mucho\n                  m\u00e1s pura y m\u00e1s rica, all\u00ed donde muchos arroyuelos emanan de una misma fuente, muchos\n                  son tambi\u00e9n los arroyuelos colocadosjunto a la fuente, por si por ventura el agua\n                  ha fluido m\u00e1s pura por la vena de un int\u00e9rprete que por la de otro. [<span style=\"font-weight:bold\">8<\/span>] Pero esto lo confiamos a la prudencia de vuestra merced, y le rogamos encarecidamente\n                  que con la ayuda com\u00fan libremos al excelente Plantino lo antes posible del peso de\n                  esta obra, que, sin duda, lo tiene agobiado y casi hundido por los gastos verdaderamente\n                  infinitos, a menos que reciba alg\u00fan alivio de la generosidad y el favor de Su Majestad\n                  o del ilustr\u00edsimo duque. Pero de estos pormenores, vuestra merced, que est\u00e1 ah\u00ed, se\n                  da cuenta mejor que nosotros.<a class=\"link_ref\" id=\"reference8\" href=\"#note8\" title=\"8 Plantino estaba de hecho oprimido por el peso de los gastos. Ya en diciembre de 1569 escribe al cardenal Granvela inform\u00e1ndol...\">8<\/a><\/p>\n               <div class=\"closer\">[<span style=\"font-weight:bold\">9<\/span>] Con esto nos despedimos, var\u00f3n human\u00edsimo, y mant\u00e9nganos en su amistad como suele. En Lovaina, a 22 de julio de 1570. Afectuosamente suyos, \n                  <div class=\"signed\">Agust\u00edn Huneo,<\/div> \n                  <div class=\"signed\">Cornelio Reyneri de Gouda.<\/div>\n               <\/div>\n            <\/div>\n         <\/div>\n         <div class=\"tei_back\">\n            <div class=\"notes\" id=\"index.xml-group.1_text.2_back.1_div.1\">\n              \n               <div class=\"note\" id=\"note1\"><span class=\"noteLabel\">Note: <\/span><a class=\"link_ref\" href=\"#reference1\" title=\"1\">1<\/a> <span class=\"titlem\">Liber Ioseph siue de arcano sermone<\/span>, publicado en el tomo VIII de la Biblia Regia. Se puede acceder a una copia digitalizada\n                  del tratado a trav\u00e9s de la <a class=\"link_ref\" href=\"https:\/\/bvpb.mcu.es\/es\/consulta\/registro.cmd?id=399011\">Biblioteca Virtual del Patrimonio Bibliogr\u00e1fico<\/a>. Contamos con una traducci\u00f3n al espa\u00f1ol y edici\u00f3n facs\u00edmil a cargo de L. G\u00f3mez Canseco\n                  &#8211; Fernando Navarro Antol\u00edn &#8211; Baldomero Mac\u00edas Rosendo, <span class=\"titlem\">Libro de Jos\u00e9 o sobre el lenguaje arcano<\/span> (Huelva: Servicio de Publicaciones de la Universidad de Huelva, 2006).\n               <\/div>\n               <div class=\"note\" id=\"note2\"><span class=\"noteLabel\">Note: <\/span><a class=\"link_ref\" href=\"#reference2\" title=\"2\">2<\/a> <span class=\"titlem\">Santes Pagnini Lucensis&#8230; Isagogae ad Sacras Literas liber unicus. Eiusdem isagogae\n                     ad mysticos Sacrae Scripturae sensus libri XVIII<\/span> (Lugduni: apud Hugonem a Porta, pud Franciscum Iustum&#8230;, impensis&#8230; Thomae Guadagni&#8230;,\n                  1536). Puede consultarse una copia digitalizada de esta edici\u00f3n en <a class=\"link_ref\" href=\"https:\/\/digibug.ugr.es\/handle\/10481\/15577\">DIGIBUG<\/a>.\n               <\/div>\n               <div class=\"note\" id=\"note3\"><span class=\"noteLabel\">Note: <\/span><a class=\"link_ref\" href=\"#reference3\" title=\"3\">3<\/a> El tomo octavo de la Pol\u00edglota Regia conoci\u00f3 algunas reediciones parciales; as\u00ed Phaleg,\n                  Chaleb, Nehem\u00edas, Exemplar, Aaron, Thubalcain, Jeremias y Daniel se reimprimieron\n                  en 1593, 1660, 1696 y 1698. Por otro lado, Daniel se reimprimi\u00f3 solo en 1576 y 1602.\n               <\/div>\n               <div class=\"note\" id=\"note4\"><span class=\"noteLabel\">Note: <\/span><a class=\"link_ref\" href=\"#reference4\" title=\"4\">4<\/a> <span class=\"titlem\">Thesauri Hebraicae linguae, olim a Sante Pagnino Lucensi conscripti, epitome. Cui\n                     accesit grammatices libellus, ex optimis quibusque grammaticis collectus<\/span> (Antuerpiae: excudebat Christophorus Plantinus, 1572). V\u00e9ase copia digitalizada de\n                  este op\u00fasculo en <a class=\"link_ref\" href=\"https:\/\/digibug.ugr.es\/handle\/10481\/4212\">DIGIBUG<\/a>.\n               <\/div>\n               <div class=\"note\" id=\"note5\"><span class=\"noteLabel\">Note: <\/span><a class=\"link_ref\" href=\"#reference5\" title=\"5\">5<\/a> Este diccionario y gram\u00e1tica griegos no fue finalmente incluido en la Pol\u00edglota de\n                  Amberes.\n               <\/div>\n               <div class=\"note\" id=\"note6\"><span class=\"noteLabel\">Note: <\/span><a class=\"link_ref\" href=\"#reference6\" title=\"6\">6<\/a> Sobre las dos contribuciones de Andr\u00e9s Masio a la Pol\u00edglota (gram\u00e1tica y diccionario\n                  sir\u00edaco-caldeo) v\u00e9ase carta <a class=\"link_ref\" href=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/en\/1570-07-01\/\">1570 07 01<\/a>.\n               <\/div>\n               <div class=\"note\" id=\"note7\"><span class=\"noteLabel\">Note: <\/span><a class=\"link_ref\" href=\"#reference7\" title=\"7\">7<\/a> Se refiere a <span class=\"titlem\">Benedicti Ariae Montani alia ad lectorem praefatio, in qua de totius operis usu, dignitate\n                     et apparatu ex ordine differitur<\/span>. Esta segunda prefaci\u00f3n, que sigue a la otra que va al frente del primer volumen,\n                  tiene fecha del 23 de julio de 1571.\n               <\/div>\n               <div class=\"note\" id=\"note8\"><span class=\"noteLabel\">Note: <\/span><a class=\"link_ref\" href=\"#reference8\" title=\"8\">8<\/a> Plantino estaba de hecho oprimido por el peso de los gastos. Ya en diciembre de 1569\n                  escribe al cardenal Granvela inform\u00e1ndole de que si no fuera por la venta de breviarios\n                  se habr\u00eda arruinado completamente, pues sus desembolsos eran muy superiores a su patrimonio.\n                  Solo las sumas gastadas en papel fueron enormes. Compr\u00f3 el de mejor calidad; de los\n                  1200 juegos de la Biblia Regia impresos en este material, 960 se tiraron sobre papel\n                  gran real de Troyes; 200, sobre papel fino real con la uva de Lyon; 30, sobre papel\n                  imperial con el \u00e1guila; y 10 sobre gran papel imperial de Italia. Trece juegos, originariamente\n                  seis, hubieron de imprimirse en vitela para uso del rey. Para completar la Biblia,\n                  Plantino se endeud\u00f3 seriamente y lleg\u00f3 un momento en que ya no hall\u00f3 cr\u00e9ditos. Cuando\n                  alcanz\u00f3 los dos \u00faltimos vol\u00famenes del Aparato, solo pudo imprimir 600, la mitad de\n                  los que necesitaba. Trat\u00f3 de conseguir dinero para los ejemplares restantes a trav\u00e9s\n                  de su amigo el comerciante espa\u00f1ol Luis P\u00e9rez, quien le compr\u00f3 400 Biblias ya completas.\n               <\/div>\n            <\/div>\n         <\/div>\n      <\/section>\n      \n      <div class=\"stdfooter autogenerated\">\n         <div class=\"footer\">\n            <!--standard links to project, institution etc--><a class=\"plain\" href=\"\/en\/\"><\/a> \n         <\/div>\n         \n            <!--\n Generated from index.xml using XSLT stylesheets version 7.58.0\n\t\t based on http:\/\/www.tei-c.org\/Stylesheets\/\n\t\t on 2025-04-12T09:16:44Z.\n\t\t SAXON HE 9.8.0.15.\n\t\t   --><\/address>\n      <\/div>\n   <\/body>\n<\/html>\n\n\n\n<div style=\"height:47px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<b>TEXT (WITHOUT VISUALIZATION OF <br>XML-TEI MARKUP)<br><\/b>\n   \n  \n  \n     <!DOCTYPE html><html xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1999\/xhtml\" xml:lang=\"es\" lang=\"es\">\n   <head>\n      <meta http-equiv=\"Content-Type\" content=\"text\/html; charset=UTF-8\"\/>\n      <!--THIS FILE IS GENERATED FROM AN XML MASTER. DO NOT EDIT (5)--><title>La correspondencia de Benito Arias Montano: edici\u00f3n cr\u00edtica digital \u2014 Agust\u00edn Huneo y Cornelio Goudano (Lovaina) a Benito Arias Montano (Amberes) &#8211; 22 de junio de 1570<\/title><meta name=\"author\" content=\"Agust\u00edn Huneo y Cornelio Goudano\"\/>\n      <meta name=\"generator\" content=\"Text Encoding Initiative Consortium XSLT stylesheets\"\/>\n      <meta name=\"DC.Title\" content=\"La correspondencia de Benito Arias Montano: edici\u00f3n cr\u00edtica digital \u2014 Agust\u00edn Huneo y Cornelio Goudano (Lovaina) a Benito Arias Montano (Amberes) - 22 de junio de 1570\"\/>\n      <meta name=\"DC.Type\" content=\"Text\"\/>\n      <meta name=\"DC.Format\" content=\"text\/html\"\/><link href=\"http:\/\/nl.ijs.si\/tei\/convert\/profiles\/test\/html\/jsi-tei.css\" rel=\"stylesheet\" type=\"text\/css\"\/><link rel=\"stylesheet\" media=\"print\" type=\"text\/css\" href=\"https:\/\/www.tei-c.org\/release\/xml\/tei\/stylesheet\/tei-print.css\"\/><\/head>\n   <body class=\"simple\" id=\"TOP\">\n      <div class=\"stdheader autogenerated\">\n         \n      <\/div>\n      <section class=\"source\" id=\"index.xml-group.1_text.1\">\n         \n       \n         <div class=\"tei_body\"><br><\/br>\n            <div class=\"pagebreak\" id=\"index.xml-pb-w77873082ab2b5b1b1b3b1\"><a href=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-119v.jpg\" target=\"_blank\" onclick=\"window.open(this.href, this.target, 'width=400,height=600'); return false;\" rel=\"noopener\">[f. 119v]<\/a><\/div>\n            <div class=\"address\" id=\"index.xml-group.1_text.1_body.1_div.1\">\n               <h5><span class=\"head\">[<i>Sobrescrito<\/i>:]<\/span><\/h5>\n               <div>Doctissimo uiro Benedicto Ariae Montano, Sacrae  Theologiae doctori, uariarum linguarum peritissimo et Philippi catholici regis in recensendis Bibliis Regiis legato.\n               <\/div>\n            <\/div>\n            <div class=\"anotation\" id=\"index.xml-group.1_text.1_body.1_div.2\">\n               <h5><span class=\"head\">[<i>Anotado en el margen, escritura de BAM, con escritura transversal<\/i>:]<\/span><\/h5>\n               <div>De praefatione et Apparatu tomo 3.\n               <\/div>\n            <\/div>\n            <div class=\"main_content\" id=\"index.xml-group.1_text.1_body.1_div.3\">\n               <div class=\"pagebreak\" id=\"index.xml-pb-w77873082ab2b5b1b1b3b7b1\"><a href=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118r.jpg\" target=\"_blank\" onclick=\"window.open(this.href, this.target, 'width=400,height=600'); return false;\" rel=\"noopener\">[f. 118r]<\/a><\/div>\n               <div class=\"opener\">Salutem plurimam.\n               <\/div>\n             \n               <p>[<span style=\"font-weight:bold\">1<\/span>] Vir doctissime, recepimus priorem partem Apparatus, cui titulus <span class=\"titlem\">De arcani sermonis interpretatione<\/span>; quae nobis utilis quaedam isagoge seu introductio esse uidetur ad Sacrarum Literarum\n                  intelligentiam, qualem Pagninus olim conscripsit. [<span style=\"font-weight:bold\">2<\/span>] Ac proinde, cum omnibus Sacrae Theologiae studiosis seruire debeat, pauci autem\n                  Bibliorum Regiorum copiam habituri sint, uidetur nobis magis in rem et utilitatem\n                  christianae rei publicae futurum, si seorsim extra opus illud regium excudatur in exiguo aliquo uolumine,\n                  quod omnibus esse usui possit. Existimamus enim opus illud regium, quod in maximam\n                  molem excrescet, libris non prorsus necessariis non esse augmentandum et grauandum.\n               <\/p>\n               <p>[<span style=\"font-weight:bold\">3 <\/span>] Caeterum in Apparatu Sacrorum Librorum, secundum Phillippi catholici regis mandatum, putamus esse collocanda tria aut 4 dictionaria: Hebraicum,\n                  cuius loco seruire poterit epitome Pagnini cum breui quadam introductione grammatica et de inuentione radicum; Graecum, quod in Bibliis antiquis Complutensibus\n                  ponitur, omnia uocabula quae in Bibliis reperiuntur continens, cum breui introductione ei praemissa ibidem; et Chaldaicum, ad commodam breuitatem contractum, una cum Syriaco, adnexa quoque\n                  Syriacam scripturam legendi ratione. [<span style=\"font-weight:bold\">4<\/span>] Quibus si accedant uariarum lectionum in Hebraeo, Chaldaeo, Graecoc, Latino et Syro\n                  ex correctissimis exemplaribus obseruationes, abunde lectori quantumuis curioso satisfactum iri confidimus.\n               <\/p>\n               <p>[<span style=\"font-weight:bold\">5<\/span>] Praefationem in Biblia tuo iussu nobis missam examinauimus, et uisa fuit excedere\n                  modum praefationis, properantemque lectorem nimium remorari. Quapropter collegimus\n                  ex eadem praefatione praecipua rerum capita, ex quibus aliam quandam breuem confecimus, quam tuae dominationi corrigendam mutandamque, et tuo ex cuius uerbis confecta est et contracta nomine,\n                  si placet, cum eam melius ornaueris ultimamque manum adhibueris, edendam mittimus\n                  . [<span style=\"font-weight:bold\">6<\/span>] Videmus quidem plura posse poni, sed quandoquidem intelligimus te praeter hanc adhuc\n                  alteram meditari, cogitauimus te in illam alia dicenda reseruasse, ut sunt ea quae\n                  faciunt ad usum huius operis, ad utilitatem linguae primaeuae seu originalis, quam\n                  fontem appellamus, cum uersiones omnes non sint nisi riuuli. Multiplex autem fontis\n                  primi a riuulo utilitas ad pauca aliquot capita, quae tibi obiter delineata mittimus,\n                  reduci posse uidetur. [<span style=\"font-weight:bold\">7<\/span>] Non dubitamus quin plura habeas ex quibus demonstrari possit quanti referat iuxta\n                  riuulos ipsum fontem collocatum esse, quod <span class=\"pagebreak\" id=\"index.xml-pb-w77873082ab2b5b1b1b3b7c13c17\"><a href=\"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/KBS-A-902-f-118v.jpg\" target=\"_blank\" onclick=\"window.open(this.href, this.target, 'width=400,height=600'); return false;\" rel=\"noopener\">[f. 118v]<\/a><\/span> in toto hoc opere obseruatur; atque adeo etiam ad puriorem et uberiorem diuinorum\n                  sensuum aquam hauriendam, ubi plures riuuli ab eodem fonte emanant, plures etiam iuxta fontem sunt collocati, si forte limpidior aqua per unius interpretis\n                  uenam fluxerit quam per alterius. [<span style=\"font-weight:bold\">8<\/span>] Sed haec tuae prudentiae committimus, obnixe rogantes ut communibus auxiliis optimum\n                  uirum Plantinum, quam breuissimo fieri poterit tempore, ab istius operis grauamine leuemus, quo non\n                  dubitamus propter infinitos omnino sumptus eum maxime premi et fere deprimi, nisi per Regiae Maiestatis aut illustrissimi ducis liberalitatem et fauorem ei subueniatur. Sed haec tu melius coram cernis\n                  quam nos.\n               <\/p>\n               <div class=\"closer\">[<span style=\"font-weight:bold\">9<\/span>] His uale, uir humanissime, et nos, ut soles, amare perge. Louanii, die 22 Iulii anno 1570. Tibi deditissimi, \n                  <div class=\"signed\"> Augustinus Hunnaeus<\/span>,\n                  <\/div> \n                  <div class=\"signed\">Cornelius Reyneri Goudanus.\n                  <\/div>\n               <\/div>\n            <\/div>\n         <\/div>\n      <\/section>\n      \n     \n      <div class=\"stdfooter autogenerated\">\n         <div class=\"footer\">\n            <!--standard links to project, institution etc--><a class=\"plain\" href=\"\/en\/\"><\/a> \n         <\/div>\n         \n            <!--\n Generated from index.xml using XSLT stylesheets version 7.58.0\n\t\t based on http:\/\/www.tei-c.org\/Stylesheets\/\n\t\t on 2025-04-12T09:16:44Z.\n\t\t SAXON HE 9.8.0.15.\n\t\t   --><\/address>\n      <\/div>\n   <\/body>\n<\/html>\n\n\n\n<div style=\"height:53px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button aligncenter\"><a class=\"wp-block-button__link has-white-color has-text-color wp-element-button\" href=\"https:\/\/github.com\/CoBAM-editor\/CoBAM\/blob\/main\/1570%2007%2022%20CoBAM.xml\" style=\"border-radius:8px\">XML<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1570 07 22 Agust\u00edn Huneo y Cornelio Reyneri Goudano (Lovaina) a Benito Arias Montano [Amberes] 22 de julio de 1570 Identificador: 1570 07 22 &Iacute;ncipit: Vir doctissime, recepimus priorem partem Apparatus&#8230; Manuscritos: (O) KBS, Ms. A 902, f. 118r-119v. Impresos: (E1) Mac&iacute;as, La Biblia Pol&iacute;glota de Amberes, pp. 222-227; (E2) Dom&iacute;nguez, Correspondencia, I, 538-545. Edici&oacute;n [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1721,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-8954","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","czr-hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8954"}],"collection":[{"href":"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8954"}],"version-history":[{"count":47,"href":"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8954\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10700,"href":"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8954\/revisions\/10700"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lacorrespondenciadebenitoariasmontano.online\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8954"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}