1570 04 23

Benito Arias Montano (Amberes) a Andrés Masio (Zevenaar)

23 de abril de 1570

METADATOS

Identificador: 1570 04 23

Íncipit: Accepi literas tuas ad XIII Kal. Maii datas…

Manuscritos:

    (O) KBS, Ms. A 902, f. 196r-v.

Impresos:

    (E1) Macías, La Biblia Políglota de Amberes, pp. 184-187; (E2) Domínguez, Correspondencia, I, 396-403.

Edición crítica, traducción y notas: Baldomero Macías Rosendo

Codificación y edición digital: Antonio Dávila Pérez

RESUMEN

BAM ha recibido la carta de Masio del 19 de abril; se muestra preocupado por su salud. Le ha gustado mucho la gramática siriaca y queda a la espera del diccionario siríaco. Agradece la dedicatoria de Masio y promete hacer lo posible para corresponderle. Le envía el prólogo de la biblia para que lo corrija. Está de acuerdo con la opinión de Masio sobre la edición de la Septuaginta incluida en la Políglota de Alcalá.

COMENTARIO

De esta carta, que es la respuesta al documento anterior de Andrés Masio, solo conservamos la minuta autógrafa de BAM. Constituye asimismo la primera de la serie de cartas que BAM envía en relación con la Prefación de la Biblia. Esta Prefación, por su lugar preeminente al frente de la obra, es quizás el trabajo que más veces revisa el supervisor de la Biblia Regia. El contenido de esta parte de la Biblia ya había sido tratado con los doctores de Alcalá. Pero una vez que le dio forma al guion exigido, quiso someterla al juicio y aprobación de todos los eruditos que directa o indirectamente habían ofrecido su apoyo y colaboración en la Políglota.

FACSÍMILES

TEXTO Y APARATO CRÍTICO (CON VISUALIZACIÓN DEL MARCADO XML-TEI) La correspondencia de Benito Arias Montano: edición crítica digital — Benito Arias Montano (Amberes) a Andrés Masio (Zevenaar) – 23 de abril de 1570


ישוע ענני1
Andreae Masio ZeneueramZeueneram.

[1] Accepi literas tuas ad XIII Kalendas Maii datas, quae me initio mirifice delectarunt; in fine autem dolore affecerunt quod te, cum illas dares, non bene ualere significarent. Spero iam te illud destillationis et grauedinis malum. Existimo autem et cupio uehementer illud grauedinis ac destillationis malum tibi esse depulsum eiusque rei certior fieri uehementer cupio. Namque grauius ego laborare soleo opinione et cura ualetudinis amicorum quam ipsimet sensu. [2] Tuum Tua in grammaticam Syricam lucubrationes et obseruationes non potuit mihi non gratissima et magno usui esse esse, quam uideo magno usui fore iis qui eiusmo huiusmodi delectantur studio. Eam igitur sub ad communem utilitatem et nominis tui laudem sacris et regiis Bibliis addemus una cum copia illa Syricorum uerborum, quam a te expedimus postulaui et summopere postulo quam citissime mittendam expecto. [3] Quod autem mihi inscribere grammaticam tuam constitueris tantum summi et maximi beneficii loco accipio. Tantum abest ut reiicere uelim.2 [4] Quod enim ab eo quem plurimum uirtutis et conditionis doctrinae causa plurimum diligo,3 maius aut gratius expetere munus possum quam huiusmodi abex ipsa uirtute et eruditione natum et ab amicitia honestissima profectum, aut quid hon uel honestius uel honestum uel illustre magis nomine meo mihi contigerecontingere potest quam ut nomem meum ibi apelletur ubi tuum personat et auditur? [5] Sed doleo ego tamen plurimum quod, cum gratiam habere tibi maximam et debeam et possim, referre tamen non possum. Verum tamen si, quamuis officiis relatis hu istam tuam erga me humanitatem . rependere non per ualeam, memoria tamen et grati animi perpetuo obsequio aequaturum me spero et nominis tui apud omnes iucundissima mihi commendatione et satisfacturum me spero.

[6] Iussus fueram a rege meo praefationem Bibliis componere apponere inqua argumento ab eius consiliariis indicato, ut de Sacrorum Librorum usu de linguarum utilitate, de linguarum commoditate ac usu et de regis consilio quae opportuna mihi uiderentur exponerem. ego Eam ego his superiori proximis diebus, dum Plantinus aberat, exaraui qui, cuius exemplum regi non ante mittere decreui quam tuo iudicio et egregio in me beneficio correctum haberem; cuius opera consilio et opera precipue me in toto hoc Bibliorum opere plurimum adiuuari apud regem et consiliarios regiosque consiliarios non semel per literas sum professus sum. [7] Facies igitur et tua ista ergain me beneuolentia et singulari erga Ecclesiam pietate atque . egregia eruditione dignissimum officium, si correctum exemplum uel omnino, si tibi ita uisum fuerit, immutatum quam citissime remiseris. Existimato autem non meum aut priuati cuiuspiam, sed tuum, sed commune catholicorum omnium opus hoc esse, quorum partes nihil minus tibi quam mihi sustinendae sunt. [8] satis apono Arbitror satis latas margines ad notandum et corrigendum esse relictas. Vteris ergo arbitratu tuo, cui ego plurimum in rebus omnibus sum perpetuo tributurus. summopere mihi placet [f. 196v]

[9] Quae de Graeca . Complutensium Bibliorum uersione antea scripseras quaeque nunc scripsisti . mihi mirum immodum probantur. Sed adhuc tuam sententiam de septuaginta duorum interpretatione desidero, qua de re alias oportunius a me per literas rogabo, quod has breuiores quam uolebam esse negotiorum frequentia cogit quibus in dies magis obruor.

[10] Vale. Antuerpiae, 9 Kalendas Maias 1570.

ישוע ענני] B, E2; omisit (E1)
uelim.] B, E2; post uelim non distinxit (E2)
diligo,] B, E2; post diligo imum punctum posuit (E1)
TRADUCCIÓN AL ESPAÑOL
Y NOTAS
La correspondencia de Benito Arias Montano: edición crítica digital — Benito Arias Montano (Amberes) a Andrés Masio (Zevenaar) – 23 de abril de 1570


Jesús, respóndeme
Para Andrés Masio, en Zevenaar.

[1] Recibí la carta de vuestra merced con fecha del 19 de abril,1 la cual al principio me agradó sobremanera; sin embargo, al final me entristeció porque me daba a entender que vuestra merced no se encontraba bien cuando la entregabas. Con todo, me imagino que se habrá librado vuestra merced del catarro y la secreción, y quiero que me tenga informado de ello. Pues suelo sufrir yo más por lo que se cree y por la preocupación por la salud de mis amigos que ellos mismos por su afección. [2] La gramática siria de vuestra merced no pudo dejar de resultarme muy grata, la cual veo que será de gran utilidad para los que se deleitan con este tipo de estudios. Por tanto, la vamos a añadir para utilidad pública y gloria del nombre de vuestra merced a la Sagrada y Regia Biblia juntamente con el diccionario de palabras siríacas que pedí a vuestra merced y que espero que me sea enviado lo antes posible.2 [3] Respecto a la decisión de vuestra merced de dedicarme la gramática, la recibo como muestra del mayor y más grande favor. Pues nada está más lejos de mi intención que el querer rechazarlo. [4] ¿Pues qué regalo mayor o más agradable puedo yo prdir de aquel a quien aprecio en mayor medida por su virtud y doctrina que uno de esta suerte creado por la propia virtud y erudición, y surgido de una amistad honestísima, o qué puede acaecerme más honesto o más ilustre que el hecho de que mi nombre sea pronunciado allí donde resuena y es oído el de vuestra merced? [5] En cambio, estoy muy afligido porque aun cuando no solo deba, sino que también pueda estarle sumamente agradecido a vuestra merced, sin embargo no puedo corresponderle. Pero con todo, aunque no pueda corresponder con los servicios prestados a esta humanidad de vuestra merced para conmigo, sin embargo tengo la esperanza de resarcir a vuestra merced con el recuerdo, la deferencia constante de un espíritu agradecido y una muy placentera, para mí, recomendación de su persona ante todos.

[6] Mi rey había ordenado poner un prólogo al frente de la Biblia conforme al argumento descrito por sus consejeros, de modo que expusiera lo que me pareciese oportuno acerca de la utilidad de los Libros Sagrados, la ventaja y utilidad de las lenguas, y la decisión del rey.3 Este prólogo lo he redactado estos días pasados mientras Plantino estaba fuera,4 cuya copia he decidido no enviársela al rey hasta que lo tenga corregido con la opinión y el valioso favor de vuestra merced, de cuyo consejo y ayuda he declarado más de una vez al rey y a sus consejeros que me he servido, especialmente yo, en todo el trabajo de la Biblia. [7] Cumplirá vuestra merced, por tanto, una tarea dignísima con esa benevolencia suya para conmigo, con una piedad singular respecto a la Iglesia y con una erudición egregia, si me envía lo antes posible la copia corregida o complentamente modificada, en caso de que así hubiera parecido bien a vuestra merced. Considere, sin embargo, que este trabajo no es mío o de cualquier particular, sino de vuestra merced, de todos los católicos, cuyas causas debe vuestra merced asumir no menos que yo. [8] Creo que se han dejado márgenes lo suficientemente amplios para hacer las anotaciones y correcciones. Use, por tanto, su juicio, al que siempre tendré en mucha consideración en todos los asuntos. [f. 196v]

[9] Respecto a lo que me había escrito vuestra merced ya antes acerca de la versión griega de la Políglota Complutense, y lo que me ha escrito ahora últimamente, lo apruebo sin reservas. Pero todavía espero la opinión de vuestra merced sobre la interpretación de los setenta y dos, acerca de lo cual le consultaré por cartas en otro momento, dado que el número de asuntos con los que cada día estoy más abrumado me obliga a que esta sea más breve de lo que yo quisiera.

[10] Adiós. En Amberes, a 23 de abril de 1570.

Nota: 1 Véase carta nº 1570 04 23.
Nota: 2 Syrorum peculium. Hoc est, uocabula apud Syros scriptores passim usurpata: targumistis uero aut prorsus incognita: aut in ipsorum uocabulariis adhuc non satis explicata. Andreas Masius sibi suae memoriae iuuandae caussa colligebat (Antuerpiae: ex officina Christophori Plantini, MDLXXI). Véase copia digital en Biblioteca Digital Hispánica.
Nota: 3 Cf. Macías, La Biblia Políglota de Amberes, docs. nos 14, 17 y 18.
Nota: 4 Cristóbal Plantino había acudido a la feria de Fráncfort.
TEXTO (SIN VISUALIZACIÓN
DEL MARCADO XML-TEI)
La correspondencia de Benito Arias Montano: edición crítica digital — Benito Arias Montano (Amberes) a Andrés Masio (Zevenaar) – 23 de abril de 1570


ישוע ענני
Andreae Masio Zeueneram.

[1] Accepi literas tuas ad XIII Kalendas Maii datas, quae me initio mirifice delectarunt; in fine autem dolore affecerunt quod te, cum illas dares, non bene ualere significarent. Existimo autem illud grauedinis ac destillationis malum tibi esse depulsum eiusque rei certior fieri uehementer cupio. Namque grauius ego laborare soleo opinione et cura ualetudinis amicorum quam ipsimet sensu. [2] Tua grammatica Syrica non potuit mihi non gratissima esse, quam uideo magno usui fore iis qui huiusmodi delectantur studio. Eam igitur ad communem utilitatem et nominis tui laudem sacris et regiis Bibliis addemus una cum copia illa Syricorum uerborum, quam a te postulaui et quam citissime mittendam expecto. [3] Quod autem mihi inscribere grammaticam tuam constitueris summi et maximi beneficii loco accipio. Tantum abest ut reiicere uelim. [4] Quod enim ab eo quem uirtutis et doctrinae causa plurimum diligo, maius aut gratius expetere munus possum quam huiusmodi ex ipsa uirtute et eruditione natum et ab amicitia honestissima profectum, aut quid uel honestum uel illustre magis mihi contingere potest quam ut nomem meum ibi apelletur ubi tuum personat et auditur? [5] Sed doleo ego plurimum quod, cum gratiam habere tibi maximam et debeam et possim, referre tamen non possum. Verum tamen, quamuis officiis relatis istam tuam erga me humanitatem rependere non ualeam, memoria tamen et grati animi perpetuo obsequio et nominis tui apud omnes iucundissima mihi commendatione satisfacturum me spero.

[6] Iussus fueram a rege meo praefationem Bibliis apponere argumento ab eius consiliariis indicato, ut de Sacrorum Librorum utilitate, de linguarum commoditate ac usu et de regis consilio quae opportuna mihi uiderentur exponerem. Eam ego his proximis diebus, dum Plantinus aberat, exaraui, cuius exemplum regi non ante mittere decreui quam tuo iudicio et egregio in me beneficio correctum haberem; cuius consilio et opera precipue me in toto hoc Bibliorum opere plurimum adiuuari apud regem regiosque consiliarios non semel per literas professus sum. [7] Facies igitur et tua ista in me beneuolentia et singulari erga Ecclesiam pietate atque egregia eruditione dignissimum officium, si correctum exemplum uel omnino, si tibi ita uisum fuerit, immutatum quam citissime remiseris. Existimato autem non meum aut priuati cuiuspiam, sed tuum, sed commune catholicorum omnium opus hoc esse, quorum partes nihil minus tibi quam mihi sustinendae sunt. [8] Arbitror satis latas margines ad notandum et corrigendum esse relictas. Vteris ergo arbitratu tuo, cui ego plurimum in rebus omnibus sum perpetuo tributurus. [f. 196v]

[9] Quae de Graeca Complutensium Bibliorum uersione antea scripseras quaeque nunc scripsisti mihi mirum immodum probantur. Sed adhuc tuam sententiam de septuaginta duorum interpretatione desidero, qua de re alias oportunius per literas rogabo, quod has breuiores quam uolebam esse negotiorum frequentia cogit quibus in dies magis obruor.

[10] Vale. Antuerpiae, 9 Kalendas Maias 1570.

es_ESEspañol